TÜBA'dan Tek Sağlık Yaklaşımına İki Kapsamlı Eser
TÜBA, son yıllarda küresel ölçekte giderek daha fazla önem kazanan Tek Sağlık (One Health) yaklaşımını kapsamlı biçimde ele alan iki önemli eseri yayımladı. TÜBA Bilim ve Düşünce Serisi kapsamında yayımlanan "Tek Sağlık: Bütünsel ve Sürdürülebilir Çözümler" ile "One Health: Holistic and Sustainable Solutions", insan, hayvan ve çevre sağlığını birbirinden bağımsız değil, aynı ekosistemin ayrılmaz unsurları olarak değerlendiren disiplinler arası bir bakış açısını ortaya koyuyor.
Başkan Şeker: "Bilim-politika iş birliği güçlendirilmeli"
Kitabın takdim yazısını kaleme alan TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, sağlık, çevre ve gıda alanlarında yaşanan sorunların artık birbirinden ayrı değerlendirilemeyeceğini belirterek, iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı, çevre kirliliği ve antimikrobiyal direncin insanlığın ortak geleceğini etkileyen küresel risk alanlarına dönüştüğünü ifade etti.
Prof. Şeker, insan sağlığını doğadan bağımsız ele alan yaklaşımların sürdürülebilir olmadığını vurgulayarak, bilim-politika arayüzünün güçlendirilmesi, kurumlar arası iş birliklerinin geliştirilmesi ve toplumun sürece aktif katılımının dirençli sağlık ve gıda sistemlerinin oluşturulması açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor. Eserlerin, Türkiye'de Tek Sağlık yaklaşımının anlaşılması, yaygınlaştırılması ve uygulamaya aktarılması bakımından önemli bir boşluğu dolduracağını belirten Başkan Şeker, çalışmaların uzun yıllar başvurulacak temel kaynaklar arasında yer alacağına inandığını ifade ediyor.
Bilimsel literatüre ve politika üretimine katkı sunacak
Türkçe ve İngilizce olarak hazırlanan iki eser, Türkiye'de geliştirilen bilimsel birikimin uluslararası literatüre taşınmasını hedeflerken, Tek Sağlık yaklaşımının ulusal politikalara yansıtılmasına da katkı sunmayı amaçlıyor. Disiplinler arası bilimsel üretimin somut bir örneği niteliğindeki yayınlar, insan, hayvan ve çevre sağlığını ortak bir gelecek perspektifiyle ele alarak daha dirençli toplumların inşasına yönelik bilimsel bir çerçeve ortaya koyuyor.
Prof. Dr. Muzaffer Şeker, TÜBA Asli Üyeleri ve TÜBA-Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Yürütcüsü Prof. Dr. Mehmet Emin Aydın, TÜBA-Gıda ve Beslenme Çalışma Grubu Yürütücüsü Prof. Dr. Kazım Şahin ile TÜBA-Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Sezai Ercişli editörlüğünde hazırlanan eserlerde, alanlarında uzman 30'dan fazla bilim insanının katkısıyla 26 bilimsel bölüm yer alıyor. Yaklaşık bin üç yüz sayfayı bulan iki çalışma, yalnızca akademik çevrelere değil, karar vericilere, kamu kurumlarına ve uygulayıcılara da rehberlik edecek nitelikte kapsamlı bir başvuru kaynağı olma özelliği taşıyor.
Tek Sağlık yaklaşımı neden önemli?
Son yıllarda yaşanan COVID-19 pandemisi, iklim değişikliğinin yol açtığı afetler, biyolojik çeşitlilik kaybı, gıda güvenliği sorunları ve antimikrobiyal direnç gibi küresel gelişmeler, sağlık sorunlarının yalnızca tıbbi boyutuyla ele alınmasının yeterli olmadığını ortaya koydu. Bu ihtiyaçtan hareketle hazırlanan eserlerde, insan sağlığının çevre, tarım, hayvancılık ve ekosistemlerden bağımsız düşünülemeyeceği bilimsel veriler ışığında değerlendiriliyor.
Kitaplarda bilim diplomasisinden zoonotik hastalıklara, gıda güvenliğinden çevresel kirleticilere, su ve toprak yönetiminden yapay zekâ destekli çevresel izleme sistemlerine kadar uzanan geniş bir konu yelpazesi ele alınırken; sorunların yalnızca nedenleri değil, çözüm yolları ve uygulanabilir politika önerileri de disiplinler arası bir anlayışla ortaya konuluyor.
İki çalışma grubunun ortak bilimsel üretimi
Eserler, TÜBA Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu ile Gıda ve Beslenme Çalışma Grubu’nun ortak çalışmasının ürünü olarak hazırlandı. Editörler önsözde, iklim değişikliği, çevre kirliliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve gıda sistemlerinde yaşanan kırılganlıkların ortak nedenlere dayanan çok boyutlu krizler oluşturduğunu; bu nedenle çözümün de disiplinler arası ve bütüncül yaklaşımlarla mümkün olabileceğini vurguluyor. Çalışmanın temel amacı ise Tek Sağlık yaklaşımını yalnızca kavramsal düzeyde açıklamak değil, uygulanabilir ve sürdürülebilir çözüm önerileriyle desteklenen bilimsel bir başvuru kaynağı ortaya koymak olarak ifade ediliyor.