TÜBA Üyesi Prof. İhsanoğlu'ndan Kültür Mirasına Kapsamlı Katkı
TÜBA tarafından yayımlanan, Prof. Dr. Ekmeleddin İhsanoğlu ve Nadir Eser Uzmanı Hüseyin Türkmen imzasını taşıyan “Osmanlı Kültür Mirası Matbu Mushaf-ı Şerifler” adlı eser, yirmi yılı aşan uzun soluklu bir araştırma sürecinin ürünü olarak okuyucuyla buluştu. Çalışma; kütüphaneler, arşivler, sahaflar ve özel koleksiyonlarda gerçekleştirilen kapsamlı taramalar sonucunda hazırlanırken, hem yurtiçi hem de yurtdışındaki kaynaklar titizlikle incelendi.
Osmanlı Kültür Mirası Matbu Mushaf-ı Şerifler; tarihçiler, hattatlar, kütüphaneciler, sahaflar ve İslam sanatları araştırmacıları için sağlam bir veri zemini sunarken, Mushaf basımının kültürel arka planını anlamak isteyen okurlar için de önemli bir başvuru eseri olarak öne çıkıyor. Eser, Kur’an-ı Kerim basım tarihini yalnızca teknik bir yayıncılık meselesi olarak değil; dinî hassasiyetler, sanat anlayışı, devlet politikaları ve teknolojik gelişmelerin kesişiminde ele alıyor. Bu yönüyle kitap, kutsala duyulan saygı ile modernleşme arasındaki hassas dengeyi gözler önüne seren çok katmanlı bir bakış açısı sunuyor. Osmanlı dünyasında Mushaf basımına yönelik çekinceler, tartışmalar ve alınan tarihî kararlar ilk kez bu denli kapsamlı, belgelerle desteklenmiş ve bütüncül bir yaklaşımla ortaya konuluyor.
Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Uzanan Süreç Ayrıntılarıyla İncelendi
Kitapta, Avrupa’daki Kur’an basım teşebbüslerinden başlayarak Osmanlı’da Mushaf basımına yönelik dinî ve idarî yaklaşımlar, kaçak baskılar, ilk resmî basımlar ve Cumhuriyet dönemine uzanan gelişmeler ayrıntılı biçimde ele alınıyor.
Ayrıca 1872-2024 yılları arasında Türkiye’de basılan 1747 adet Mushaf-ı Şerif ve cüz tespit edilerek kapsamlı bir bibliyografya oluşturuluyor. Bu yönüyle eser, tarihî anlatının yanı sıra güçlü bir veri kaynağı sunuyor.
Alanında Bir İlk: Kapsamlı Envanter ve Bibliyometrik Analiz
Çalışma, Türkiye’de basılan Mushafların bugüne kadar hazırlanmış ilk ve en kapsamlı envanterini sunarak alanında öncü bir nitelik taşıyor. Kütüphaneler, müzeler, arşivler, sahaflar ve özel koleksiyonlardan elde edilen verilerle oluşturulan bibliyografya; bibliyometrik yöntemlerle analiz edilerek değerlendirmeye tabi tutuluyor. Eserde ayrıca Mushaf-ı Şerifler bağlamında hattatlar, yayınevleri ve matbaalara ilişkin kapsamlı incelemeler de yer alıyor.
Eserin öne çıkan diğer özellikleri arasında Mushaf basımının yalnızca teknik değil, dinî, kültürel ve siyasi boyutlarıyla ele alınması; daha önce tespit edilmemiş baskılar ile Kur’an-ı Kerim yazmış hattatlara dair yeni bilgilerin sunulması bulunuyor. Çok sayıda resim ve belge desteğiyle güçlendirilen çalışma; yıllara, yayınevlerine ve hattatlara göre hazırlanan detaylı tablolar sayesinde araştırmacılar için eşsiz bir referans kaynağı niteliği taşıyor.