TÜBA Şeref Üyesi Prof. Dr. İlber Ortaylı Vefat Etti
Türkiye’nin en önemli tarihçilerinden TÜBA Şeref Üyesi Prof. Dr. İlber Ortaylı hayatını kaybetti. Türk tarihi alanına yaptığı katkılar, geniş entelektüel birikimi ve güçlü anlatımıyla büyük etki bırakan Ortaylı’nın vefatı, akademi ve kültür dünyasında derin üzüntü yarattı.
Uzun yıllar boyunca Osmanlı tarihi, idare tarihi ve kültür tarihi alanlarında yaptığı çalışmalarla tanınan Prof. Ortaylı; akademik üretimi, kitapları, televizyon programları ve konferanslarıyla geniş kitlelere tarihi sevdirdi. Akademik kariyeri boyunca Türkiye’de ve dünyanın çeşitli üniversitelerinde dersler veren Ortaylı, yalnızca bir tarihçi değil aynı zamanda güçlü bir entelektüel ve kültür insanı olarak anıldı. Bilim dünyasının saygın isimlerinden Prof. Dr. İlber Ortaylı, tarih disiplinine getirdiği yorumlar ve çok dilli akademik birikimiyle uluslararası alanda da önemli bir itibara sahipti.
TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Ortaylı’nın vefatı dolayısıyla üzüntülerini dile getiri ve entelektüel bir değerini kaybetmesi nedeniyle tüm Türkiye’ye baş sağlığı diledi. Başkan Şeker şöyle konuştu: “Prof. Dr. İlber Ortaylı, yalnızca Türk tarihçiliğinin değil, ülkemiz entelektüel hayatının en müstesna isimlerinden biriydi. Osmanlı tarihine, idare tarihine ve kültür dünyamıza dair ortaya koyduğu derinlikli çalışmalarla kuşaklar boyunca araştırmacılara ilham verdi. Çok yönlü bilgisi, güçlü hafızası ve benzersiz anlatımıyla tarihi geniş kitlelere sevdiren nadir bilim insanlarından biriydi. Türkiye Bilimler Akademisi üyesi olarak bilim dünyamıza önemli katkılarda bulunan değerli hocamızı kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşıyoruz. Kendisine Allah’tan rahmet, ailesine, öğrencilerine, bilim camiasına ve ülkemize başsağlığı diliyorum.”
Prof. Dr. İlber Ortaylı kimdir?
1947 yılında Bregenz, Avusturya`da bir göçmen kampında Kırım Tatarı bir aileden, uçak mühendisi Kemal Ortaylı’nın oğlu olarak dünyaya geldi. İki yaşında iken Türkiye’ye geldi. İstanbul’da başladığı ilköğrenimini Ankara’da tamamladı. Ortaokulu İstanbul’da Saint George Lisesinde okuduktan sonra yeniden Ankara’ya döndü. Ankara Atatürk Lisesi (1965), Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ve Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi (DTCF) Yeniçağ Tarihi Bölümünü bitirdi (1969). Viyana Üniversitesi'nde Slavistik ve Orientalistik okudu. Küçük yaşlarından itibaren Türkçenin yanında, ileri seviyede Almanca, Fransızca, İngilizce, Rusça; orta seviyede Arapça, Farsça, Latince, İbranice, Sırpça ve Yunanca dillerini öğrendi.
İlber Ortaylı, 1973’te Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi (SBF)’nde asistan olarak göreve başladı. 1977’de arşiv çalışmaları için Bonn’a gitti. Chicago Üniversitesinde master çalışmasını Prof. Halil İnalcık ile yaptı. “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” adlı tezi ile doktor, “Osmanlı İmparatorluğunda Alman Nüfuzu” adlı çalışmasıyla da doçent (1979), profesör (1989). Yükseköğrenim yıllarında çeşitli ülke ve şehirleri gezme fırsatı bularak; Halep, Şam, Beyrut, Kudüs ve Amman’ı gördü.
On yıl çalıştığı SBF’den 1983 yılında devletin akademik politikalarına tavır olarak istifa etti. Bu dönemde Paris’te Ecole des Hauters Etudes, Berlin Feri Üniversitesi ve Princetion Üniversitesi’nde, Viyana, Moskova, Roma, Münih, Strasbourg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus üniversitelerinde misafir öğretim üyeliği yaptı, seminerler ve konferanslar verdi. Yerli ve yabancı bilimsel dergilerde 16. yüzyıl ila 19. yüzyılı Osmanlı tarihi ve Rusya tarihi ile ilgili makaleler yayınladı.
1988 yılında ODTÜ’de bir süre doçent olarak çalışıp aynı yıl SBF’deki görevine geri döndü. 1989’de profesör oldu. 1989-2002 yılları arasında Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde İdare Tarihi Bilim Dalı Başkanı olarak görev yaptı. 2002 yılında Galatasaray Üniversitesi’ne geçti. Daha sonra Topkapı Sarayı Müzeler Müdürlüğü Başkanlığı görevini yürüttü.
Çeşitli televizyon kanallarında “İlber Ortaylı ile”, “İlber Ortaylı ile Yakın Tarih Dersleri” ve “İlber Ortaylı ile Zaman Kaybolmaz” adlı tarih sohbetleri programlarını yaptı. Yerli ve yabancı bilimsel dergilerde Osmanlı tarihinin 16. ve 19. yüzyılı ve Rusya tarihiyle ilgili makaleler yayımladı. 2001’de Aydın Doğan Vakfı Ödülünü, 2006’da İtalya Akdeniz Festivali’nde “Avrupa ile Akdeniz Arasında Lazio” ödülü’nü, 2007’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin imzasıyla Rusya Federasyonu tarafından Rus dilini ve kültürel mirasını yayan, ülkelerin ve halkların birbirlerine yaklaşmasını sağlayan kişilere verilen Puşkin Ödülü’nü aldı.
Osmanlıca, Kırım Tatarca, Arapça, Farsça, Almanca, Fransızca, İtalyanca, Latince, Yunanca, Rusça, Slovakça, Romence, Sırpça, Hırvatça ve Boşnakça bilen Prof. Dr. İlber Ortaylı 2012 yılında TÜBA Üyesi seçildi.