Kültürel Miras İçin Kapsayıcı Rehber
TÜBA, kültürel mirasa erişimde kapsayıcılık merkezindeki içeriğiyle öne çıkan “Principles for Promoting Access to Cultural Heritage for Individuals with Disabilities – Easy-to-Read Book” adlı eseri yayınladı.
TÜBA koordinasyonunda yürütülen ve Türkiye Ulusal Ajansı tarafından desteklenen Erasmus+ iNCLUSION projesi kapsamında hazırlanan eser, yalnızca ulusal değil, uluslararası iş birliğinin ürünü olarak engelli bireylerin kültürel mirasa erişimini kolaylaştırmayı hedefleyen bilimsel ve uygulamaya dönük bir rehber niteliği taşıyor. Kültürel miras alanlarında kapsayıcılığı artırmayı hedefleyen çalışma, bilimsel bilgi ile uygulamayı bir araya getirerek Türkiye’nin bu alandaki kurumsal kapasitesine katkı sunmayı amaçlıyor.
Kapsayıcı Erişim Bir Hak Olarak Ele Alınıyor
TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, kitabın önsözünde kültürel mirasın yalnızca geçmişin bir yansıması değil, aynı zamanda toplumların kimliği ve ortak hafızası olduğunu vurguluyor. Prof. Şeker bu mirasa eşit erişimin, teknik bir mesele olmanın ötesinde, doğrudan insan hakları ve toplumsal katılım meselesi olduğunu söyledi. Bu çerçevede erişilebilirliğin; fiziksel, duyusal, bilişsel ve iletişim boyutlarını kapsayan çok katmanlı bir süreç olarak ele alınması gerektiğine dikkat çekti.
Şeker, eserin bilimsel araştırmalar, uluslararası standartlar ve kapsayıcı tasarım ilkeleri temelinde hazırlandığını belirterek, kitabın politika yapıcılar, eğitimciler ve kültürel kurum yöneticileri için hem akademik bir kaynak hem de stratejik bir rehber olacağını ifade ediyor.
Çalışmanın Editörlerinden Bütüncül Erişim Vurgusu
Kitabın editörleri ise önsöz bölümünde, dünya genelinde milyonlarca insanın kültürel miras alanlarını ziyaret etmek istediğini ancak mevcut yapıların yeterince kapsayıcı olmaması dolayısıyla özel gereksinimli bireylerin bu deneyimden mahrum kaldığını belirtiyor. Bu nedenle eserin temel amacının, kültürel mirasa erişimi daha kapsayıcı hale getirmek olduğu ifade ediyor. Editörler eserin; ziyaret öncesi, ziyaret sırası ve sonrasını kapsayan bütüncül bir erişim yaklaşımı sunduğunu belirtirken; aynı zamanda iletişimden fiziksel düzenlemelere, duyusal ihtiyaçlardan bireysel destek mekanizmalarına kadar geniş bir çerçevede öneriler içerdiği bilgisini veriyor.
Eser; kültürel miras alanlarında çalışan yöneticiler ve uzmanlar, sivil toplum kuruluşları, üniversite öğrencileri ve özel gereksinimli bireylerle çalışan profesyoneller başta olmak üzere geniş bir hedef kitleye hitap ediyor.
Kitapta işitme kaybı, görme kaybı, zihinsel yetersizlik, öğrenme güçlüğü, otizm spektrum bozukluğu ve fiziksel yetersizlik gibi farklı engel grupları detaylı şekilde ele alınıyor. Her bir grup için bireylerin özellikleri açıklanırken, kültürel miras alanlarında erişimi artırmaya yönelik somut öneriler sunuluyor. Eserde ayrıca, erişilebilirliğin yalnızca mekânsal düzenlemelerle sınırlı olmadığı; iletişim dili, dijital içerikler, rehberlik hizmetleri ve ziyaret deneyiminin tüm aşamalarını kapsayan bir dönüşüm gerektirdiği vurgulanıyor. “Easy-to-read” yani kolay okunur formatta hazırlanan çalışma, sade ve anlaşılır bir dille sunularak daha geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşmayı amaçlıyor.