S20 Güney Afrika 2025 Bildirisi’yle “İklim Değişikliği ve Refah” Adına Ortak Adım
2025 yılında G20 Dönem Başkanlığını üstlenen Güney Afrika’da gerçekleştirilen Bilim20 (Science20) 2025 Açılış Toplantısı ile birlikte, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker ve TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. Ahmet Nuri Yurdusev’in de katılım sağladığı bir dizi toplantı düzenlendi.
S20 2025’te iklim değişikliğiyle mücadelenin küresel ölçekte iş birliği gerektiren bir süreç olduğunun altı çizildi. 2025 yılı boyunca dünya bilim akademileriyle düzenlenen çalışmaların ardından ortaya konulan katkıların sonucu olarak Güney Afrika 2025 Bildirisi yayımlandı. Amerika, Çin, Japonya, Almanya, İngiltere, Fransa, İtalya, Kanada, Rusya, Hindistan, Brezilya, Meksika, Endonezya, Suudi Arabistan, Güney Kore, Avustralya, Arjantin, Güney Afrika ve Türkiye akademileri bildiriye imza attı. Bildiride, kararlı, bilime dayalı ve kapsayıcı eylem ve çalışmaların halk sağlığı, eşitlik, gıda ve su güvenliği, biyolojik çeşitlilik ve sürdürülebilir yenilik alanlarında çoklu ortak faydalar sağlayabileceği vurgulandı.
'İklim Değişikliği ve Refah' temasıyla yayımlanan bildiriyle, iklim değişikliği sağlık, geçim kaynakları, ekosistemler ve yaşam destek sistemlerinin istikrarı açısından acil ve insan kaynaklı bir tehdit olarak ele alındı; S20 gündemi ise Güney Afrika’nın 'Dayanışma, Eşitlik ve Sürdürülebilirlik' temalı G20 öncelikleriyle uyumlu hale getirildi.
Bildiride, beş öncelikli alan ve bunlara ilişkin alınması gereken önlemler sıralandı. Tek Sağlık yaklaşımıyla, hava ve su kalitesine ilişkin düzenlemelerin güçlendirilmesi, izleme sistemlerinin geliştirilmesi ve afetlere hazırlığın artırılması; dolayısıyla insan ve çevre sağlığının korunması ilk maddede yerini aldı. İklim dostu, doğa pozitif tarım uygulamalarının teşviki, dayanıklı yerel gıda sistemlerinin kurulması, kompakt ve düşük emisyonlu kentleşmenin yaygınlaştırılması ile gıda, su ve enerji arasındaki önemli ilişkinin sağlıklı bir zemine oturtularak güvence altına alınmasına dikkat çekildi. Yerli halklar, yerel topluluklar ve hassas durumda olan bireylerin karar alma mekanizmalarına dâhil edilmesi ve erken uyarı sistemlerine erişimlerinin sağlanmasının yerel toplulukların ve kırılgan grupların karar süreçlerine katılımıyla mümkün olacağı karara bağlandı.
Risk temelli altyapıların geliştirilmesi, bölgeye özgü veri erişiminin güçlendirilmesi ve ekosistemin yenilenmesi konusunun mutlaka desteklenmesinin ve tüm bu unsurlar arasında sağlanması gereken uyumun ne denli önemli olduğu bildirgedeki maddeler arasında yerini aldı.
Atmosfere salınan gazların azaltılması, dolayısıyla yenilenebilir enerji ve enerji verimliliğinin artırılması, döngüsel çözümlerin benimsenmesi, atık yönetiminin iyileştirilmesi ve karbonun atmosferden uzaklaştırılması ile güneş radyasyonu yönetimine ilişkin düzenlemeye tâbi araştırmaların ilerletilmesi hakkında G20 ülkelerinin akademileri ortak bildiriye imza attı.