Avusturyalı ünlü Türkolog Prof. Dr. Andreas Tietze, hayatı boyunca Türkiye Türkçesinin tarihi ve etimolojik sözlüğünü hazırlamak için malzeme toplamıştır. Uzun bir süre İstanbul Üniversitesi'nde de öğretim üyesi olarak görev yapmış olan Tietze, bu sözlüğü 7 cilt olarak planlamıştır. Sözlüğün birinci cildi (A‑E harfleri), Prof. Tietze hayattayken kendi yönetimi altında gerçekleştirilen bir Avusturya Bilimler Akademisi projesinin ürünü olarak Avusturya Bilimler Akademisi (ÖAW) ile Simurg Kitabevi (İstanbul) tarafından 2002 yılında yayınlanmıştır. İkinci cildi (F-J harfleri) ise Prof. Tietze'nin vefatından sonra yine Avusturya Bilimler Akademisi tarafından gerçekleştirilen bir projenin ürünü olarak 2009 yılında Avusturya Bilimler Akademisi Yayınevi tarafından (Türkçe olarak) yayımlanmıştır. TÜBA, başlattığı bu proje ile daha önce yayımlanmış olan bu iki cildi yeniden gözden geçirerek ve kalan diğer ciltleri de yayımlayarak eseri tamamlamayı amaçlamaktadır.

2014 yılında, Prof. Tietze’nin varislerinden tüm ciltlerin telif ve hakları ile ilgili yayınevi ve Avusturya Bilimler Akademisi’nden 1. ve 2. Ciltlerin yayın hakları TÜBA tarafından alınmıştır. Ayrıca, ÖAW ve yazarın varislerinden Prof. Tietze’nin hayattayken yapmış olduğu çalışmalarını kapsayan tüm yazı ve belgeler de teslim alınmıştır.

2015 yılının ilk yarısında Andreas Tietze ile ilk iki cildin çalışmalarında görev almış bilim insanlarını da içeren bir ekip oluşturularak sözlüğün yayına hazırlık çalışmalarına başlanmış ve proje için Kalkınma Bakanlığı’ndan mali destek sağlanmıştır.

Prof. Dr. Semih Tezcan ve proje ekibi tarafından daha önce büyük boy olarak yayımlanmış olan iki cilt gözden geçirilerek daha kullanışlı boyutlarda üç cilt halinde yeniden düzenlenmiştir. İlk kez yayınlanacak 4. cilt de Andreas Tietze’ye ait taslak ve malzemelere sadık kalınarak hazırlanmıştır. TÜBA 2016 yılı, Aralık ayında, A-L harflerini kapsayan dört cildin basımını gerçekleştirmiştir.

Tarihi ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Lugati’nin Prof. Tietze’nin ömrünün büyük kısmını verdiği ve metin tarama yöntemiyle 700 yıllık bir döneme ait çok sayıda kitabın incelenmesini içeren titiz bir çalışmanın ürünü olan Lugat; 60 bin civarında maddeyi içermektedir. Çalışma, 14. yüzyıldan başlayarak Eski Anadolu ve Rumeli Türkçesi ve 20. yüzyıl sonuna kadar standart Türkiye Türkçesini kapsamakta olup 19. yüzyılda Yunan ve Ermeni harfleriyle yayımlanmış bazı kitapların ve 20. yüzyılda Anadolu’da ve Rumeli’de derlenmiş diyalekt metinlerdeki kelimeler ve argo kelimeleri de içermektedir. Tietze ayrıca Lugat'ta  “eski-yeni” ve köken ayrımı yapmaksızın bulduğu Türkiye Türkçesinde kullanılan tüm kelime ve örneklere yer vermektedir.

TÜBA, 1937’den sonra 1958’e kadar Türkiye’de yaşayan ve İstanbul Üniversitesi’nde görev yapan Prof. Tietze’nin bu önemli eserini,  özgün taslak ve malzemelere dayalı kalarak, Prof. Dr. Emine Yılmaz yürütücülüğünde yayınlamayı hedeflemektedir. Toplam 8 cilt ve dizinden oluşacak eser kapsamında 1. Cilt (A-B harfleri), 2. Cilt (C-E harfleri), 3. Cilt (F-J harfleri) ve 4. Cilt (K-L harfleri) yayınlanmış olup 5. Cilt (M-N harfleri), 6. Cilt (O-R harfleri), 7. Cilt (S-T harfleri)’in 2018 yılı içerisinde, 8. cilt (U-Z harfleri) ve Dizin’in ise 2019 yılı içerisinde yayınlanması planlanmaktadır.

Satın almak için tıklayınız