TÜBA-BİLİM EĞİTİMİ PROJESİ

Amerikalı filozof John Dewey tarafından ortaya atılan “yaparak öğrenmek-inquiry based education" düşüncesi daha sonra dünyanın diğer ülkelerinde de yaygın bir düşünce haline gelmiştir. Bunların başında Profesör Leon Lederman’in Amerika’daki çalışmaları ve Fransız Bilimler Akademisi üyeleri George Charpak, Pierre Lena ve Yvés Quéré’nin başlattığı “La Main à La Pâte -Eller Hamurda" programı yer almaktadır. Bunun da ötesinde, birçok ülke başlattığı projelerle, yaparak öğrenme ve sorgulayıcı eğitimle bilim eğitimi düşüncesini uygulamaya geçirmiştir. 497 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2. maddesine göre toplumda bilimsel yaklaşım ve düşüncenin yayılmasını sağlamakla yükümlü olan Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) sorgulayıcı düşünme ve yaparak öğrenme eğitim anlayışını ülkemizde de yaygınlaştırmak ve benimsetmek amacıyla Bilim Eğitimi projesini başlatmıştır.

DPT 2007–2009 Orta Vadeli Programı’na göre “Düşünme, algılama ve problem çözme yeteneği gelişmiş, yeni fikirlere açık, özgüven ve sorumluluk duygusuna sahip, Atatürk ilkelerine bağlı, demokratik değerleri benimsemiş, milli kültürü özümsemiş, farklı kültürleri yorumlayabilen bilgi toplumu insanını yetiştirmek eğitim politikasının temel amacıdır.”

Bu temel amaca bağlı olarak çocukluktan itibaren bilime ve bilgiye meraklı bireyler yetiştirerek “Türkiye’nin geleceğine yön verecek olan bilgi toplumuna dönüşümün beşeri ve teknik alt yapısına ilişkin çalışmaların hızlandırılması” misyonuyla başlatılan projede; uygun ders malzemelerini, ders kitaplarını oluşturmak; toplum eğitimini sağlamak; bilimde etik anlayışını ve bilim dili olarak Türkçeyi toplum genelinde benimsetmek gibi hedefler de yer almaktadır.

DÜNYADA BİLİM EĞİTİMİ…

                                                                   TÜBA BİLİM EĞİTİMİ ÇALIŞMALARI

2008 YILINA KADAR OLAN ÇALIŞMALAR…

2008 YILI PROJE ETKİNLİKLERİ…


2009 YILI PROJE ETKİNLİKLERİ

I. Değerlendirme Toplantıları:

1. Ocak Değerlendirme Toplantısı:
TÜBA Bilim Eğitimi Projesi kapsamında, 23 Ocak 2009 tarihinde TÜBA Başkanı Prof. Dr. Yücel Kanpolat, Bilim Eğitimi Çalışma Grubu üyesi Prof. Dr. İlhan Tekeli, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Başkan Yardımcısı Zübeyir Yılmaz ve Özel Arı Okulları, Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Okulları, ODTÜ Geliştirme Vakfı Ankara Okulları ve Ankara Özel Tevfik Fikret Okulları yöneticileri ve öğretmenlerinin katıldığı bir değerlendirme toplantısı yapılmış ve 2009 ilk yarıyılında okullarla yapılacak olan çalışmalarla ile kararlar alınmıştır.

2. Haziran Değerlendirme Toplantısı:
29 Haziran 2009 tarihinde, projenin ileriki ve geçmişte yapılan çalışmalarını değerlendirmek amacıyla TTKB başkan yardımcısı Zübeyir Yılmaz, TÜBA Çalışma grubu üyeleri ve Özel Arı Okulları, Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Okulları, ODTÜ Geliştirme Vakfı Ankara Okulları ve Ankara Özel Tevfik Fikret Okulları, İstanbul Feyziye Mektepleri Vakfı Özel Işık İlköğretim Okulu, MEB Osman Ünyazıcı İlköğretim Okulu, MEB Toygar Börekçi İlköğretim Okulu, MEB Dr. Ufuk Ege Anaokulu okul öğretmenleri ve yöneticileriyle bir toplantı gerçekleştirilmiş ve okul çalışmalarına nasıl devam edileceği ile kararlar alınmıştır.

II. Okul Uygulama Toplantıları:

TÜBA’nın Bilim Eğitimi projesi kapsamında iş birliği yaptığı dört seçkin ilköğretim okulunda, önceki yıllardan farklı olarak sunum ardından konunun bilim insanlarının da değerlendirmelerinin yer aldığı, sırasıyla aşağıdaki tarih, okul, konu, sunum ve bilim insanlarının katkılarıyla, dört kardeş okul öğretmenleri ve TTKB ilgili personelinin de katılımlarıyla okul uygulama toplantıları gerçekleştirilmiştir:

•    18 Mart 2009, Ankara Özel Tevfik Fikret İlköğretim Okulu, Kimya, “Atom nedir? Neye benzer?”-7. sınıf uygulaması, Prof. Dr. Metin BALCI, ODTÜ Kimya Bölümü, TÜBA Asli Üyesi.

•     29 Nisan 2009, Özel Arı Okulları, Biyoloji, “Kuşlar” ve “Bitkiler”-önokul ve 1. sınıf uygulaması, Prof. Dr. Yücel KANPOLAT, Akademi Başkanı, Proje Yürütücüsü.

•    13 Mayıs 2009, ODTÜ G.V. İlköğretim Okulu, Fizik ve Matematik, “Anneannemin Fotoğraf Makinesi”-7. sınıf, Prof. Dr. Cemal YALABIK, Bilkent Üniversitesi Rektör Yardımcısı, Bilim Eğitimi Çalışma Grubu üyesi.

•    3 Haziran 2009, Ankara Üniversitesi G.V. İlköğretim Okulu, Arkeoloji ve Tarih, “Yaşayarak Öğreniyorum, Öğrenerek Yaşıyorum: Arkeoloji”-7. sınıf uygulaması, Prof. Dr. İlhan TEKELİ, Prof. Dr. Bozkurt GÜVENÇ, Bilim Eğitimi Çalışma Grubu Üyeleri.

III. Yurtdışı Çalışmalar:

A. Bilim Eğitimi Kursları:

1. İlköğretim Okullarında Sorgulamaya Dayalı Bilim Eğitimi Başlangıç Kursu- ANKARA:

26 Haziran 2009 Cuma ve 27 Haziran 2009 Cumartesi günleri Ankara TÜBA Başkanlık Binası’nda “İlköğretim Okullarında Sorgulamaya Dayalı Bilim Eğitimi Başlangıç Kursu (Introductory Training Session to Inquiry-based Science Education in Primary School)”  düzenlenmiştir. Bu kursa, Fransa’da yürütülmekte olan Eller Hamurda projesinde de görev alan Châtenay-Malabry Bilim Evi müdürü (La main à la pâte pilot merkezi) Mr. Fabrice KROT ve Hauts-de-Seine bölgesi bilim pedagojik danışmanı Mrs. Jöëlle FOURCADE eğitmen olarak katılmışlardır. Okul öğretmenleri ve akademisyenlerden oluşan yaklaşık 30 kişinin katılımlarıyla gerçekleştirilen toplantıda, sınıf uygulamaları eğitmenler tarafından öğretmenlere uygulatılmıştır. Birinci gün Güneş Saati, Orta Çağ Makineleri; ikinci gün ise El-Cezire’nin Pompası konularını işlemiş ve katılımcılara bu uygulamaların nasıl bir pedagojik yaklaşımla öğrencilere aktarılacağını anlatmışlardır. İkinci günün son oturumunda, katılımcılara Marie Curie’nin, 1907 yılında katıldığı “Öğrenim Kooperatifi”nde öğrencilere doğa olaylarının nasıl bir bilimsel yaklaşımla anlaşılabileceğini, uygulama olarak gösterdiği kendi düzenlediği derslerden, örnek anlatımlar aktarılmıştır.

2. İlköğretim Okullarında Sorgulamaya Dayalı Bilim Eğitimi Başlangıç Kursu-İSTANBUL:

TÜBA Bilim Eğitimi Projesi kapsamında, Haziran ayında Ankara’da gerçekleştirilmiş olan Bilim Eğitimi Kursu, 12–13 Aralık 2009 tarihlerinde yabancı eğitmenler Joëlle FOURCADE ve Fabrice KROT’un ülkemize tekrar davet edilmesi ile İstanbul FMV Işık Okulları Nişantaşı Kampüsü Anaokulu Salonu’nda düzenlenmiştir. Kurs süresince,  Feyziye Mektepleri Vakfı Işık Okullarından katılan yaklaşık 30 katılımcı öğretmene, eğitmenler, “El Cezeri Pompası, Taccola Makineleri, Köprü İnşa Ediyoruz ve Marie Curie Dersleri” başlıklı sorgulamaya dayalı sınıf uygulamalarını birebir uygulatmışlardır.

B. Yurtdışı Konferanslar:

1. New Milestones for Inquiry-based Science Education in Primary School in Europe

Bilim Eğitimi proje yürütücüsü Prof. Dr. Yücel KANPOLAT, Avrupa’da yürütülmekte olan Pollen Projesi kapsamında 29 Mayıs 2009 tarihinde Almanya, Berlin’de düzenlenen ve Avrupa’da Bilim Eğitimi konusunda çalışmalar yapan öncü kişilerin katıldığı “New Milestones for Inquiry-based Science Education in Primary School in Europe” konferansına davet edilmiş ve katılmıştır.

2. Profesör Pierre Lena ve Clotilde Marin-Micewicz Konferansları
Fransız Bilimler Akademisi üyesi ve Fransa’da başarıyla yürütülmekte olan Eller Hamurda Projesinin önderlerinden biri olan Profesör Jean Pierre Lena ve Eller Hamurda Projesinde uzman öğretmen eğitmeni olarak görev alan Clotilde Marin Micewicz,  ülkemize davet edilmişlerdir.

18 Aralık 2009 Cuma günü Ankara TÜBA Başkanlık Binası Konferans Salonu’nda ve 19 Aralık 2009, Cumartesi günü İstanbul Teknik Üniversitesi Vakfı Sosyal Tesisleri Konferans Salonu’nda Bilim Eğitimi Konferansları düzenlenmiştir.

 Clotilde Marin Micewicz’in Fransa’daki bilim eğitimi uygulamaları hakkında bilgi verdiği “Fransa’da Eller Hamurda Girişimi” adlı sunumunun ardından, Profesör Pierre Lena  “Avrupa Bilim Eğitimini Tekrar Düşünüyor” isimli sunumunu gerçekleştirmiştir.

Konferansa, TÜBA üyeleri, öğretmenler, eğitim fakültelerinden akademisyenler ve eğitim alanında çalışan, çeşitli vakıf ve girişimlerden Ankara ve İstanbul’da yaklaşık 70 kişi katılmıştır. Kurs süresince, gerçekleşen etkileşim ile daha çok kişi uygulamalı eğitim metodu ve yurtdışı çalışmalar hakkında fikir sahibi olmuştur.


IV. Bilim Eğitimi Çalıştayları:

A. Bilim Eğitimi Ankara Çalıştayı:

20-21 Kasım 2009 tarihlerinde TÜBA Başkanlık Binası’nda “Bilim Eğitimi Ankara Çalıştayı” gerçekleştirilmiştir. Bu çalıştaya, Türkiye Bilimler Akademisi, MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Araştırmacı Çocuk Merkezi, ODTÜ Eğitim Fakültesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Osman Ünyazıcı İlköğretim Okulu, ODTÜ Geliştirme Vakfı İlköğretim Okulu, Toygar Börekçi İlköğretim Okulu, Dr. Ufuk Ege Anaokulu, Ankara Özel Tevfik Fikret Okulları, A.Ü. Geliştirme Vakfı Okulları, Süleyman Uyar İlköğretim Okulu, Özel Arı Okulları, Feyziye Mektepleri Vakfı Özel Işık Okulları, Uzaktan Eğitim Derneği, ARAGES Bilişim ve Batıkent İlkyerleşim Anaokulu’ndan öğretmen, eğitimci, yönetici ve akademisyenlerden oluşan toplam 80 kişi katılmıştır.

Bu çalıştay ile katılımcılar, sorgulayıcı eğitim uygulamaları ve eğitim anlayışı üzerinde düşüncelerini paylaşmışlardır.

Çalıştay sırasında Prof. Dr. Tekin DERELİ, Prof. Dr. Namık Kemal ARAS, Prof. Dr. Bozkurt GÜVENÇ, Prof. Dr. Cemal YALABIK, Prof. Dr. Tekin DERELİ, Prof. Dr. Ahmet ORAL, Doç. Dr. Ferhan ESEN, Doç. Dr. Jale ÇAKIROĞLU, Dr. Derya ŞAHHÜSEYİNOĞLU, Ender ARKUN, Toygar Börekçi İlköğretim Okulu, Osman Ünyazıcı İlköğretim Okulu, Süleyman Uyar İlköğretim Okulu, Feyziye Mektepleri Vakfı Özel Işık İlköğretim Okulu, ODTÜ Geliştirme Vakfı Ankara Okulları, Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Okulları, Dr. Ufuk Ege Anaokulu, Ankara Özel Tevfik Fikret Okulları, Özel Arı Okulları değişik konularda konuşma yapmışlar ve okullar sınıf uygulamalarını sergilemişlerdir.

2010 YILI PROJE ETKİNLİKLERİ

OCAK AYI ETKİNLİKLERİ:

1.    Marie Curie Konferansı:

Akademi Başkanı ve TÜBA Bilim Eğitimi Proje yürütücüsü Prof. Dr. Yücel KANPOLAT, 7 Ocak 2010 tarihinde, Feyziye Mektepleri Vakfı Özel Işık İlköğretim Okulu Sacit Öncel Konferans Salonunda, 2 Nobel Ödüllü Bilim İnsanı Marie Curie’nin hayatını, bilime yaklaşımını ve bilime olan önemli katkılarını anlatan bir konferans vermiştir. FMV İlköğretim Okulu tarafından düzenlenen konferansa, FMV ve Şişli MEB okullarından ilkokul ve lise seviyesinde 43 öğrenci, 45 öğretmen ve yönetici katılmıştır. Katılımcılara, TÜBA tarafından “Türkiye Bilimler Akademisi Bilim Eğitimi Dizisi- 1, Marie Curie'den Dersler” kitabı dağıtılmıştır.

2.    Değerlendirme Toplantısı:

22 Ocak 2010 tarihinde, TÜBA Başkanlık binasında Prof. Dr. Yücel KANPOLAT’ın, TÜBA proje ekibinin ve TÜBA üyeleri Prof. Dr. Namık Kemal ARAS, Prof. Dr. Bozkurt GÜVENÇ, Prof. Dr. Cemal YALABIK ve Prof. Dr. Sami GÜLGÖZ’ün katılımlarıyla, proje kapsamında gerçekleştirilen 2009 yılı etkinliklerinin değerlendirildiği ve 2010 yılı etkinliklerinin görüşüldüğü,bir değerlendirme toplantısı gerçekleştirilmiştir.

Proje kapsamında gerçekleştirilen uygulama etkinlikleri, sunulan ders örnekleri ve tartışmalar kaydedilip TÜBA Bilim Eğitimi Portalında (www.bilimegitimi.tv.tr) ilgilenenlerin bilgilerine sunulmaktadır.


TÜBA Bilim Eğitimi Çalışma Grubu Üyeleri

Prof. Dr. Yücel KANPOLAT – Akademi Başkanı (Proje Yürütücüsü)
Prof. Dr. Bozkurt GÜVENÇ
Prof. Dr. İlhan TEKELİ
Prof. Dr. Ali ALPAR
Prof. Dr. Cemal YALABIK
Prof. Dr. Haldun ÖZAKTAŞ
Prof. Dr. Tekin Dereli
Prof. Dr. Ahmet ORAL
Prof. Dr. Sami GÜLGÖZ

Projeler Genel Koordinatörü
Dr. M. Çetin GÜLOVALI

Bilim Eğitimi Stüdyo ve Portal Yöneticisi
Ender ARKUN

Bilim Eğitimi Proje Sorumlusu
Aysu ERÖZEL - aysu@tuba.gov.tr